×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  شنبه - ۲۱ تیر - ۱۳۹۹  
true
false


هنوز رمز و رازهای ناگفته‌ای در باغ فین کاشان ورد زبان‌هاست، این رازها برای تعداد زیادی از مردم، مسئولان و کارشناسان نامفهوم باقی‌مانده، یکی از رموز باغ فین سکه‌های زرین شترگلوی صفوی است که در سطح آب حوض به چشم می‌خورند.
برای برخی از افراد جالب است که بدانند چرا نام دیگر حوض سکه در کوشک صفوی شتر گلو است؟ جواب این است که حفره وسط حوض در عمق حدود دومتری زمین
لوله‌ای از جنس سفال و شبیه گردن شتر یا «S» انگلیسی است.

این حالت لوله سبب می‌شود که از دهانه وسط حوض، آب با فشار بالا جاری شود در چشم بیننده این‌چنین به نظر می‌رسد که وسط حوض چشمه‌ای وجود دارد.
حوض سکه باغ فین کاشان در معماری ایرانی نقشی نمادین دارد، همان‌طور که در قسمت مرکزی بسیاری از بناهای تاریخی و گردشگری حوض آب بزرگی وجود دارد این بازتاب‌دهنده تصویر آسمان، نمادی از گنبد آسمان و پیوند میان آسمان و زمین است که حوض ماهى نمادی از تصویر برج حوت در پهنه آسمان است.

حوض سکه در مجاورت کوشک صفوی واقع در یک‌سوم انتهایی باغ، وسط عرض باغ، از جنوب به قسمت شاه‌نشین باغ فین مرتبط است، از غرب به موزه باغ، از شرق به کتابخانه و از شمال به درب ورودی باغ منتهی می‌شود، حوض سکه و کوشک صفوی به دستور شاه‌عباس صفوی و در دوره نخستی که باغ فین بناشده، ساخته‌شده است.

گردشگران، مسافران و حتی مردم کاشان سکه‌هایی را به درون حوض می‌اندازند و براین موضوع که اگر سکه داخل حفره بیفتد به آرزویشان می‌رسند، معتقدند و شاید این باور و اعتقاد مردم برگرفته از آیین میترا در مذهب زرتشت باشد.

مذهب زرتشت آب را مظهر پاکی می‌داند شاید مردم به این دلیل برای برکت و رونق در کسب‌وکارشان بخش کوچکی از مال خود را به الهه پاکی می‌بخشند، ازاین‌رو باید گفت مردم دقیقا نمی‌دانند که هدفشان از این کار و انداختن سکه در حوض چیست.

برخی بر این باورند که دلیل پرتاب سکه درون حوض از زمانهای گذشته سرگرمی یا یک بازی شانسی برای افراد بوده، بر اساس این باور بازی به این صورت بود که اگر سکه در حفره وسط حوض یا شتر گلوی صفوی انداخته می‌شد آن فرد توسط دیگران برنده بازی و فردی خوش‌شانس تلقی می‌شد.

درغیراین صورت انبوه سکه‌های کف حوض جز اینکه نشان‌دهنده تعداد بدشانس‌ها است بلکه کارکرد دیگر آن متوجه مسافرانی است که هدف مردم کاشان از این بازی را نمی‌دانستند و تصور می‌کردند این حوض مکانی مقدس بوده و افراد باید در آن پول بیندازند.

برخی دیگر بر این باورند که با انداختن سکه داخل حفره آرزوهایشان برآورده می‌شود، که می‌توان گفت این نوع تصور یکی از عقاید خرافی به شمار می‌رود.

سکه انداختن در آب به چه معنا است؟

یکی از ضرب‌المثل‌ها و اصطلاح‌های کهن در فرهنگ مردم کاشان و ایرانیان اصیل “پول در آب ریختن” است، به این منظور عده‌ای تصور می‌کنند این کار به معنای هدر دادن پول است ولی کمی بیشتر که به این موضوع فکر می‌کنیم، متوجه می‌شویم که این‌یک اصطلاحی آیینی است که باید ریشه آن را در کهن‌ترین مطالب جستجو کرد.

یکی از کارشناسان حوزه میراث فرهنگی در مورد حوض سکه باغ فین کاشان می‌گوید: حوض سکه باغ فین کاشان نه تنها در این شهر بلکه در آرامگاه حافظ و سعدی شیراز حوض سکه وجود دارد حتی بر اساس شنیده‌ها در کشور ایتالیا چنین حوضی موجود است.

اصغر نجف پور می‌افزاید: انداختن سکه درون آب هیچ دلیل و استدلالی ندارد و می‌توان گفت این کار سرگرمی و تفریح به دنبال دارد.

این کارشناس میراث فرهنگی می‌گوید: عده‌ای بر این عقیده بودند که انداختن سکه درون آب حاجت شخص را برآورده می‌کند اما درخواست حاجت از حوض آب عقیده‌ای خرافی است، نه این حوض نه هیچ‌یک از حوض‌ها نمی‌توانند حاجت شخصی را برآورده کنند.

آب یکی از عناصر ۴ گانه طبیعت به حساب می‌آید، علاوه بر این آب مهریه حضرت فاطمه (س) است، ازاین‌رو آب در فرهنگ ایرانی اسلامی جایگاه ویژه و مقدسی دارد، خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: و انزلنا من سما ماء طهورا (آبی را از آسمان فرو فرستادیم که پاکیزه کننده است)، آب فرو فرستاده خداوند و مایه حیات است.

چشمه سلیمانیه با ۲ هزار سال قدمت

سرچشمه آبی که در باغ فین کاشان جاری است از چشمه‌ای به نام سلیمانیه است که این چشمه در پشت باغ فین واقع‌شده است. در بین مردم نقل است که می‌گویند آب این چشمه ۴ هزار سال است که جریان دارد.

براین اساس نمی‌توان گفت نقل‌قول مردم در خصوص چشمه سلیمانیه حقیقت دارد و اگر بر اساس حدس و گمان تاریخی می‌توان گفت این چشمه حدود دو هزار سال است که جریان دارد اما هنوز برای این حدس و گمان تاریخی و کارشناسی هم سند و مدرکی وجود ندارد.

نقش چشمه سلیمانیه در رونق و آبادانی کاشان به دوران سیلک بازمی‌گردد که برخی آن را نظرکرده و یکی از معجزه‌های سلیمان نبی می‌دانند، یکی از ویژگی‌های چشمه کمیت ثابت آن (حدود ۳۶۰ لیتر بر ثانیه) است که این ویژگی باعث شده این چشمه در طول تاریخ و حتی در سال‌های خشک‌سالی جوشان باشد.
محاسبات آب‌رسانی باغ فین توسط میرزا غیاث‌الدین جمشید کاشانی (ریاضی‌دان و منجم) انجام شده است.

این کارشناس میراث فرهنگی توضیح می‌دهد: کشاورزان به‌واسطه احترامی که برای آب قائل بودند سکه‌ای درون حوض به‌عنوان صدقه می‌انداختند تا آب این چشمه خشک نشود و به‌اصطلاح چشم نخورد، شاید سکه‌ای درون آب می‌انداختند تا فقیری این سکه را بردارد و در جهت همیشه جاری بودن آب چشمه دعا کند.

نجف پور به شعری از سهراب سپهری شاعر نامدار کاشانی اشاره کرد و گفت: شاید این بخش از شعر سهراب که “زندگی یافتن سکه ده شاهی در جوی آب است” به اعتقاد مردم جهت انداختن سکه درون آب حوض دلالت داشته باشد.

فن معماری حوض سکه و شتر گلوی صفوی یا لوله آب‌رسانی به این صورت است که پشت باغ فین و محلی که آب از چشمه سلیمانیه جاری می‌شود آب به سه قسمت تقسیم‌شده که یک قسمت آن وارد باغ فین می‌شود.

قسمتی که وارد باغ می‌شود به سه قسمت تقسیم می‌شود که یک قسمت آن به شتر گلوی صفوی، شتر گلوی فتحعلی شاهی و حوض جوش جاری می‌شود.
تکنیک کار این جریان آب‌رسانی به این صورت است که با استفاده از تن بوش سفالی آب را از چشمه سلیمانیه به داخل شتر گلوی صفوی هدایت و با ایجاد انحنا در انتهای لوله که به شکل حرف U انگلیسی و همانند گلوی شتراست از سرعت و شدت آب جلوگیری کنند تا آب به‌صورت یکنواخت و بدون شتاب از این لوله خارج شود. خروج آب در شتر گلوی صفوی و حوض سکه به‌راحتی برای افراد قابل‌مشاهده است.

معروف است هنگامی که استادکار در حال ساخت شتر گلوی صفوی بوده، برای نشان دادن جریان آب سکه‌ای را به سمت حفره می‌اندازد تا فشار آب سکه را کنار بزند و این کار نشان‌دهنده حرکت آب باشد.

کوشک صفوی تفرجگاه شاهی

وسط باغ فین عمارتی دو طبقه وجود دارد که این عمارت معروف به کوشک صفوی است این کوشک از هر سو به فضای باغ راه دارد، در این عمارت امکانات و تزئیناتی به کار رفته که این تزئینات از رتبه پایین‌تری نسبت به رتبه باغ برخوردار است.

اگر بخواهیم تعریفی کارشناسانه از کوشک داشته باشیم باید گفت، کوشک عمارتی است واقع در وسط باغ که از چهار طرف به فضای باغ راه دارد و از لحاظ تزئینات یک مرتبه از کاخ پایین‌تر است.

کوشک صفوی همان‌طور که از نام آن پیداست مانند باغ فین مربوط به دوره صفویه است، کوشک صفوی در سال ۱۰۱۶ به دستور شاه‌عباس صفوی و به همت آقا خضر نهاوندی حاکم وقت کاشان بنا شد. این
عمارت در ۳ طبقه ساخته شده بود که طبقه سوم آن به کلاه‌فرنگی معروف بوده است.

بعد از زلزله ویرانگر سال ۱۱۹۲ و بازسازی مجدد کوشک صفوی در دو طبقه ساخته شده که طبقه فوقانی مورد استفاده بانوان و طبقه تحتانی مورد استفاده آقایان بوده است، در حال حاضر ارتفاع کوشک صفوی به ۱۴ متر می‌رسد.

مصالح به کار رفته در بنای کوشک صفوی، سنگ لاشه استفاده شده در پِیِ ساختمان و دیواره‌ها که از خشت خام هستند، در قسمت ورودی این کوشک نقاشی‌های کم‌رنگی به چشم می‌خورد که بسیار چشمگیر هستند، نقاشی‌های کوشک صفوی و نقاشی‌های داخل ساختمان باغ از آثار رضا مصور کاشی است.

زمانی که شاه‌عباس نمونه‌ای از کارهای رضا مصور کاشی را در باغ فین مشاهده می‌کند این نقاش برجسته را همراه با خود به اصفهان می‌برد تا نقاشی‌های عالی‌قاپو و چهل‌ستون را در اصفهان انجام دهد که در آنجا به رضا عباسی معروف می‌شود.

بنای کوشک صفوی دو اشکوبه ( طبقه) بوده، که معروف است دو طبقه دیگر در قسمت‌های بالایی این ساختمان واقع شده که احتمالاً از دوره قاجاریه است، اشکوبه سوم معروف به کلاه فرنگی در دوره قاجاریه به این کوشک اضافه شده است.

اما کارشناسان میراث فرهنگی براین عقیده هستند که اشکوبه سوم از زمان قاجاریه و فتحعلی شاه قاجار به کوشک صفوی اضافه شده است.

سازه چوبی و اشکوبه سوم کوشک صفوی به صورت یک طبقه بوده که در آن زمان حالت دو طبقه داشته که از بالا و پایین این طبقه کوتاه می‌توانستند استفاده کنند.
کوشک صفوی برای تفریح و تفرج، استفاده از خنکی آب و هوا، جریان آب و تفرج پادشاهان و خانواده‌های آن‌ها کاربرد داشته است.

پایان خبر

منبع خبر : تسنیم
true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true